Romantizm
Sanatpedi, plastik sanatlar ansiklopedisi
 |
Sayfada sürmekte olan yazma çalışması vardır. İçerik tam anlamıyla doğru olmayabilir… Gözden kaçmış yanlışları bize buradan bildirebilirsiniz. |
Konu başlıkları |
Anlam Farklılıkları
- XVIII.yy.sonundan itibaren İngiltere ve Almanya'da, ardından Fransa,İtalya ve İspanya'da,duygunun akıl; hayal gücünün de eleştirel çözümleme karşısında üstünlüğünü savunan düşünce haraketlerinin tümü.
- Kendini düşün gücünün egemenliğine kaptırmış, çok şeyler vaad eden,ancak ütopik ve coşkulu olan girişimlere özel bir ilgi duyan bir kimsenin davranış biçimi;karakteri;Gençlik romantizmi. Bir eylem adamını romantizmden dolayı eleştirmek.
Edebiyatta Romantizm
Klasik edebiyat akımına tepki olarak 18. yüzyılın sonlarında doğan ve Victor Hugo'yla birlikte büyük ün kazanan Romantizm, insanın yaratma özgürlüğü önündeki her şeye karşı durur. "En iyi kural, kuralsızlıktır" diyen romantikler, insanın duygularını, düş gücünü hayata geçimesini ve insanı düzeltmenin toplumu düzeltmekle olabileceğini savunurlar.
Fransa
Geçmişten devralınan her şeyin söz konusu edilmesine dayanan ve anlaşılması güç bir modernlik verilerine göre biçimlenen bu yeni duyarlılığın ortaya çıkış biçimleri Fransız Devrimi'nin hemen öncesinden başlayarak Fransa'da her dönemde varlığını sürdürdü.Fransa'da romantizm Rousseau ve Mme de Stael'i okuyan ve Chateaubriand'ı ustaları sayan kuşağı temsil eder.Romantizm Lamartin,sanatta özgürlüğü savunan Hugo
Sanatta Romantizm
Romantizm,resimde de kendini gösterdi ancak ifadesini biçimden çok düşüncede bulduğundan belirli bir üslup benimsemedi.Goya,Turner,Delacroix'in coşkunluğu kadar Blake'in yeniklasikçiliğiya da Delaruche'nin kurallara bağlı tarzı,Füssli'nin düşselliği,Biedermeier'in burjuva dünyası romantizm hareketinden kaynaklanır.Romantizm,klasikçilik kuramının önderi Ingrer'i de etkilemiştir.Doğa duygusuna metafizik bir anlam kattı,kimilerine bir renk zevki aşıladı,özneliği,melankoliyi,kaygıyı doruk noktasına çıkardı;akıldışı olanı savundu,gotik hayranlığını kamçıladı;doğuculuğu yüceltti;şövalye romanları,İskandinav sagaları ve Ossian'ın düzmece şarkılarında kendine konular aradı.Plutarkhos'un kişilerinin yerini,Shakspeare'in,W.Scott,Bryon,Goethe,Hugo'nunkiler aldı.Fırtınalar,gün batımları,uçurumlar,baykuşlar,kurukafalar,ürkmüş atlar,ikonografide önemli bir yer tutmaya başladı.İngiltere'de Edmun Burke'ün "A Philosophical Enquiry into the origine of our ideas of the sublime and Beautiful" adlı kitabıyla başlayan romantizm,Gainsbrarough'u son yapıtlarında ve bir ölçüde Reynolds,Reaburn,Lawrence 'in büyük portrelerinde kendini gösterdi.Füssli (Kabus,1782,Goethe museum,Frankfurt),Blake,J.Martin,S.Palmer'in yapıtlarında da hayal gücü önemli bir yuer tuttu.Cozens,Cotman,Constabla gibi manzaracıların şiirsel anlatımı,Turner'da biçimlenip parçalanmasıyla kendini gösteren bir yoğunluk kazandı.İspanya'da romantizm Goya tarafından yüceltildi.Fransa'da Oors (Nasıra Savaşı,1801,Nantes Müzesi) ile başlayan romantizm Gericalt (Madusa'nın şalı,1819,Louvre) ve İngiliz Bonington ile devam etti.Amerika'da da A.B.Durand ve şair Caleridge'in dostu W.Allston'un adları sayılabilir.
Romantik Müzik
Müziğin öncelikle insanın duyum ve duygularına seslenmesi ölçüsünde,aklın önceliğini tartışma konusu yapan romantizmle müzik arasında doğal bir yakınılık ortaya çıkarRomantizmle birlikte iç dünyayı yansıtan yapıtlar,yoğun bir duygusal içerik kazandı(lied);büyük çaplı yapıtlar,yeni bir gerilim ve dokunaklılıpa ulaştı (programlı müzik).Orkestra zenginleşti,çeşitlendi ve çalgıların tınısı ve rengi üzernde titizlikle duruldu.Bu hareket kaynağını Almanya!daki "Sturm und Drang" ve Fransız Devrimi'nin ideolojisinde buldu.Özellikle Almanya ve Avusturya'da benimsenen romantizmin başlıca örneklerini Beethoven'ın büyük partisyonlarıdır.(Örnekleri aşağıda yer almaktadır)
Edebiyat ve Müzik
Romantikler,klasik sanatçıların müziğini öteki anlatım araçlarından ayrı bir sanat dalı olarak görmelerinin tam tersine müzik ve edebiyatı birleştirdiler.Shakspeare,Goethe,Hoffman gibi kişilerin metinlerinden esinlendiler.Goethe'nin Faust'u insanın yazgısı karşuındaki tajedisini dile getirmesinden dolayı bestecilerin gözdesi oldu.Berlioz'un Faust'un Lanetlenişi ve Liszt'in Faust Senfonisi,Faust eserinden ortaya çıkan bestelerdir.
Felsefe ve Romantizm
XVIII.yy.da Alman düşünürler felsefeyi bir doğa felsefesi ve sanat felsefesi olarak tanımlar.Romantizm,akılcı eleştiriden çok,canlı hatta bilinçdışı yaratma adı verilen öncelikle dikkat çeken felsefi bir uyralılığı dile getirir.Önemli ya da önemsiz bir çok düşünür romantik olarak kabul edilebilir;ama felsefede romantik olguyu en yetkin biçimde Novalis ve Schelling dile getirmiştir;şair yanı daha ağır basan Novalis, eserlerini tamamlyamadan genç yaşta ölmüştür; Schelling ise metafizikçi ve sistematiktir.
