Plastik Sanatlar
Sanatpedi, plastik sanatlar ansiklopedisi
 |
Sayfada sürmekte olan yazma çalışması vardır. İçerik tam anlamıyla doğru olmayabilir… Gözden kaçmış yanlışları bize buradan bildirebilirsiniz. (Nisan 2008) |
Plastik sanatlar temelinde Klasik ve Çağdaş Sanat ayrılmaktadır. Klasik sanat öğe olarak insan merkezli somut, gözlerle görülen formları kullanmaktadır. Klasik sanat stilistik açıdan, temel Arkaik, Antik ve Barok gibi sanatlara ayrılmaktadır. Tabi temel stilistik tanımın dışında sanatta formsal farklılık ve değişim yaratan realizm (gerçekçilik), empresyonizm (izlenimcilik), ekspresyonizm (dışavurumculuk), kübizm gibi akımların da olduğunu söz etmeliyiz.
Çağdaş sanat, modern ya da güncel sanat anlamında da kullanılan, geleneksel sanat anlayışının dışında,kökten farklı bir sanat nitelendirmesidir. Bu sanat formları bir akımla tanımlanmayıp yeni ifade biçimleri sanat olarak ilan eden sanat anlaşı. Plastik sanatlarda imge olarak kullandığı formlara göre somut ve soyut tanımı yapılır. Soyut genelinde gerçekte var olmayan, kavramsal form yaratıcılığıdır.
Plastik sanatların teorik ve teknik boyutları vardır. Bu boyutlara göre de sanat eserinin analizi yapılır. Teorik analiz tarihi ve estetik içerik tanımıdır. Tarihi analiz zaman,yer ve kimlik tanımı yapılır. Teorik açıdan bir eserin estetik ve plastik form analizi yapılır.
Estetik analiz, sanatın kültürel, felsefik, dini, bireysel ve sosyal içeriği analiz edilir. Adı, konusu içerik, ana fikir özgün formun stilistik kimliğini belirlemektedir. Özgün form büyük ölçüde kişisel çizgi, tarz ve hakim olan üslupla belirlenir.
Teknik analiz, eserrin plastik form, boy, boyut, kurgu, teknik ve teknolojik uygulamaları ele alır. Plastik form, bir duygu ve düşüncenin madde ve malzemede şekil almasıdır. Plastik form aslında eserin kendisidir. Eser ise manevi değeri olan nesnedir. Neticede plastik form bir eserin nesnel,maddi varlığı ise, o estetik form manevi değeridir.
Estetik form, estetik görüş ve duyarlılıkla belirlenen ve stilistik farklılıklarda gözlemlenebilen bir olgudur.
Boy, bir sanatsal formun estetik etkisini tamamlayan bir unsurdur. Bir monumental plastik ebatları ile yücelik ve toplumsal etki yaratmaktadır.
Boyutsal açıdan sanat formu hacimsel(3D-mimari, heykel, seramik) ve düzeysel(2D- tuval,duvar resmi) olarak tanımlanır. Hacimsel form plastik malzemelerle yapılan 3D biçimdir. 2D düzeysel sanat(resim), Genelinde boa maddeleri ile yapılan görüntü aldatmacasıdır. Resim görsel gerçeği öğe olarak kullanır ve ifade şekline dönüştürür.
Kurgu, oran-orantı, denge,uyum vb. ilkeler ile plastik form kurgulama yöntemidir.
Fonksionel ve Özgün sanat, sanatın amacıyla ilişiklidir. Asırlar boyu resim, heykel mimariyle bir bütün oluşturmaktadır ve tamamlayıcı bir unsur olarak tanımlamaktadır. Sanata bugün de sadece süsleyici olarak bakılmaktadır.Tabi plastik sanatların fonksiyonel yönü vardır ama özgün sırf estetik amacı olan sanat yönü olduğunu da unutmamak gerekiyor. Özgün sanat aslında mağarada doğdu ve günümüze kadar varlığın sürdüren bir olgudur. Özgün sanat "Mona Lisa"'anın(Ciokonda) gülümsemesi, Auguste Rodin'in "Düşünen adam" veya Max Ernest'in "Çığlık" adlı resmidir.
Sanat imge olarak kullandı görsel öğeler bakımından janrlara ayrılmaktadır. Heykel, resim ve grafik sanatında portre, figüratif kompozisyon, natürmort ve manzara gibi janrlar vardır.
Sanat kullandığı malzemelere göre teknik tanımı da yapılır. Örneğin heykelde taş, ahşap ve bronz ayrı birer tekniktir.
Sanatta stilizasyon bir objenin formsal özünü koruyarak plastik yorum yapmaktır.
